O OPŠTINI
Na 160-om kilometru od Beograda, 80-om od Požarevca, na površini od 760 kvadratnih kilometara, kao
prirodni most istočne Srbije i Stiga i Zvižda nalazi se opština Žagubica, sa svojih 16 naselja i 14.823 stanovnika.
Vekovima označavana i kao Homolje sa bogatim kulturno - istorijskim i priirodnim spomenicima, u pričama
onih koji nisu dovoljno znali o ovom kraju ili su ga u svojim putovanjima zaobilazili, a u saznanjima zapostavljali,
Žagubica je oduvek predstavljala nepoznanicu. Okružena Homoljskim planinama i Beljanicom,sa nadmorskom
visinom od 312 metara, oduvek je predstavljala izazov za sve one koji su za Žagubicu čuli po neprohodnosti
puta Žagubica - Bor , po oštrim zimama , ali i po rekama bogatim potocnim pastrmakama
i lovištima krupne i sitne divljači, po čuvenom homoljskom siru, kačamaku i homoljskoj jagnjetini.......opširnije
KULTURNO ISTORIJSKI SPOMENICI
U turističkoj valorizaciji Homolja značajno mesto pripada i kulturno-istorijskom nasledju. Ono je i raznovrsno
i osobeno zbog sticaja promenljivih istorijskih okolnosti i specifičnog društvenog, geografskog i saobraćajnog
položaja Homolja u prošlosti i sadašnjosti.Iz rimskog perioda postoje arheološki lokaliteti - gradine koje su
predstavljala utvrdjenja sa kulama motriljama i stanice za odmor, a služile su za osiguranje važnog rimskog
puta "Via militaris" koji je vodio kroz klisure Mlave. Najočuvanija utvrdenja nalaze se na uzvišenju Gradac,
u Ribarskoj klisuri, Gornjačkoj klisuri, klisuri Tisnice i kod Laznice.
MANASTIR GORNJAK
Manastir leži na manjem, proširenom platou Mlave u Gornjačkoj klisuri. Prislonjen je uz kamene litice Ježevca
ispod kojih promiče brza i bistra Mlava. Na suprotnoj strani reke, takode na terasi izgraden je motel.
Manastir je zadužbina kneza Lazara, a podignut je izmedu 1379. i 1381. godine. Zahvaljuju svom pogodnom
položaju, pošto je bio van glavnih tranzitnih pravaca tog vremena, "nadživeo je Kosovo" punih sedam decenija.
Manastir je po izgradnji znatno oštetio Raič Branković čiju je vladavinu
Brančievom preuzeo knez Lazar Hrebeljanović.
MANASTIR TRŠKA CRKVA
Trška Crkva se nalazi u Žagubičkoj kotlini pored puta, koji od Krepoljina vodi ka Žagubici. Podaci o vremenu
izgradnje ove crkve nisu pouzdani, a veruje se da je gradena u 12. veku. Smatra se da pripada Raškoj školi
i da je najstarija u Homolju. Crkva je dosta jednostavna, jednobrodna gradjevina. Ikone u crkvi su u drvenim
ramovima.Procenjuje se da su radene u 17. veku. Umetnički je vredan i kameni portal na ulazu u pripratu sa
reljefima flornih i zoomorfnih motiva.
KULTURNA BAŠTINA
Deo kulturne baštine stanovništva jednog kraja su i kućna radinost, zanati - naročito umetnički,
izrada suvenira, narodne nošnje i folklor. Ove delatnosti su istovremeno i element privredjivanja,
zapošljavanja, zadovoljavanja potreba lokalnog stanovništva, ali takodje u uslovima razvijenog turizma
mogu biti i značajan dopunski element turisticke ponude....... opširnije
VODNI RESURSI
Vode Homolja predstavljaju veoma bogat i višefunkcionalan potencijal, do sada samo delimično korišćen
za vodosnabdevanje i ribarstvo. Reka Mlava je glavni hidropotencijal od nacionalnog značaja, važna rezerva
kvalitetne vode za vodosnabdevanje, za hidroenergiju, za poljoprivredu i za ribarstvo. Na ovoj reci je
planirana izgradnja brana u Gornjačkoj i u Ribarskoj klisuri i akumulacija za regionalni vodovod i
navodnjavanje Stiga.....opširnije
RUDNA BOGASTVA
Područje Istočne Srbije,pa i Opštine Žagubica poznato je po rudnom bogatstvu, ležištima ugljeva i nalazištima
raznovrsnih mineralnih i nemetaličnih sirovina čija je primena u industriji zaista velika.Na prostorima opštine Žagubica
registrovana su brojna ležišta razliičtih vrsta rude. Na obodima planina ka Majdanpeku registrovane su pojave rude
bakra (izmedju Vlaola i Jasikova), na planini Beljanici registrovane su pojave rude gvoždja, a u okolini Osanice
registrovane su pojave volframita,sfalerita, galenita, antimonita, halkopirita i pirita......opširnije
ZAŠTIĊENI SPOMENICI PRIRODE
Zaštićena prirodna baština određenog područja dobar je prezentant ekološko-turističkih mogućnosti. i na području
Homolja se nalazi značajan broj zaštićenih prirodnih dobara, mada mnogi prirodno vredni objekti nisu obuhvaćeni
zaštitom. Dobra prirodne baštine stavljaju se pod zaštitu zakona radi njihovog trajnog održavanja i korišćenja za
potrebe nauke, obrazovanja, rekreacije i turizma. Njihov ekološki i turistički značaj proističe iz osobenih odlika i
značaja kao što su retkost, atraktivnost, reprezentativnost oblika i pojava ili rekreativna i
estetska vrednost.....opširnije
KULTURNO ISTORIJSKO NASLEÐE
Kulturno-istorijsko nasleđe Žagubičkog kraja datira više hiljada godina u prošlost. Osnovne karakteristike se
vezuju za prirodno okruženje - postojanje mlavske doline i klisure, obodnih planina Beljanice i Homolja i
mnoštva reka, potoka i izvora, ali naravno i za narodne običaje i istorijske prilike.
ARHEOLOGIJA
Iako je prostor Homolja, u arheološkom pogledu veoma slabo istražen, na osnovu površinskih nalaza i skromnih
sondažnih iskopavanja, registrovan je veliki broj arheoloških nalazišta iz različitih perioda, u rasponu od neolita do
19. veka. Najviše je utvrdenja, koja su po pravilu smeštena na dominantnim strateškim mestima, pogodnim za
kontrolu puteva. Najznačajnija su u Gornjačkoj i Ribarskoj klisuri (Ždrelo, Gradac iznad manastira Gornjak,
Kudelina, Drmangrad,Gradac kod Krepoljina, Vranj, Šetače, Krš Albina, Kustur, itd.). Takode je registrovan i niz
uzvišenja na kojima su postojale manje kule motrilje. Uglavnom su i njihovi toponimi krajnje rečiti: Straža,
Stražanj, Stražnja, Karaula i sl. Zanimljivo je da se istočno od Žagubice na brdu Straža nalazio i šanac koji su koristili
ustanici pocetkom 19. veka, predvođeni čuvenim buljubašom Ilijom Stošićem. Najznačajnije naselje je srednjovekovni
Trg u središtu Homolja, koje je aktivno do 19. veka, ali i niz arheoloških nalazišta (Selište, Vitarevac, Ponikve,
Komnen, Zagrade, Velika i Mala Peć, Preslob, Ajudovo, Lopušnik, Bubanj...) ukazuju na tragove naselja iz raznih perioda.
Česti su i tragovi rudarenja i metalurgije. Uglavnom je reč o šljakištima, rudarskim oknima ili levkastim ukopima, ali i
toponimima koji ukazuju na rudarsku terminologiju: Šestak, Laz, Bliznak, itd. Stare nekropole nisu istraživane, tako da i
h isključivo možemo registrovati na osnovu danas vidljivih nadgrobnih ploča, koje su uglavnom iz 17.-19. veka, a neke
od nekropola ukazuju toponimi: Tursko groblje, Jelinsko groblje, Staro groblje, Rimsko groblje, Magila....
SAKRALNI SPOMENICI
Temeljni ostaci crkava iz srednjovekovnog perioda postoje unutar pomenutog utvrđenja Gradac i u klisuri
reke Tisnice - crkva Damila. Vezano za sakralne objekte, takođe je vrlo zanimljivo postojanje grupacije
manastira iz srednjovekovnog perioda u Gornjačkoj klisuri, kojoj sa posmatranog područja pripada i
manastir Gornjak. Pored ovog manastira Trška crkva i crkva Šupljaja u selu Ribare, koja je podignuta na
temeljima srednjovekovne crkve, predstavljaju jedine sakralne objekte sa starom srednjovekovnom
tradicijom i građevinskim fazama.
DEMOGRAFSKE KARAKTERISTIKE
Opština Žagubica obuhvata teritoriju od 760km?, sa 17 naseljenih mesta i 4.891 domancistava. Opština Žagubica
ima 16.900 stanovnika, od kojih 14.823 žive u zemlji i 2.077 stanovnika koji su na privremenom radu u inostranstvu.
U odnosu na rezultate popisa stanovništva za 1991 godinu....opširnije
VREMENSKA PROGNOZA
ZA ŽAGUBICU
U NAREDNIH 5 DANA
SVETSKI ČASOVNIK
