TURIZAM U OPŠTINI ŽAGUBICA
Kao privredna grana turizam je na podrucju opštine Žagubica počeo nešto osetnije da se razvija tek poslednjih
desetak godina. Izgrađeni su mnogi moteli zahvaljujući radnim organizacijama, a takode su u planu i novi moteli
za izgrađivanje. Budući da je opština Žagubica privredno nedovoljno razvijena i da kao takva ne raspolaže s
redstvima za intenzivniji razvoj turizma, buduća orijentacija u razvoju turizma
u Homolju trebalo bi da se zasniva na seoskom turizmu.
Manifestacione turističke vrednosti ovog kraja ogledaju kroz susrete stanovništva povodom značajnih
događaja i verskih praznika. Uz tradicionalne vašare tu su i sportske i kulturne svečanosti.
Poznate manifestacije u homolju su:
- SABOR "VRELA HOMOLJA" u Žagubici koje se održava poslednje nedelje juna meseca i Republičkog je značaja na
kome se okuplja mnoge učesnike iz Srbije i oko 10.000 posetilaca.
- SPASOVDANSKI SUSRETI u Krepoljinu koji se održavaju svake godine posle Spasovdana (maj-jun). Učestvuju kulturno
umetnička društva iz više gradova Srbije. Prosečna posecenost je oko 3000 ljudi
- DANI BILJA I GLJIVA u Krepoljinu koji se održavaju svake godine u septembru mesecu gde učestvuju ekološka društva
iz više gradova. Posecenost je oko 1000 posetilaca.
- NOĆ U GORNJAKU je poetsko likovna manifestacija koja se tradicionalno održava u porti manastira Gornjak.
- PRIVEG je jedan od najkompleksnijih običaja iz kulta mrtvih koji se može danas naći na tlu Evrope. On je u svoj punoći i svežini
sačuvan u obrednoj praksi meštana sela Laznica u opštini Žagubica.
- LIKOVNA KOLONIJA "HOMOLJEART" ustanovljena je 2006. godine pod imenom HomoArt, i u njenom radu je učestvovalo
više od 50 umetnika iz zemlje i inostranstva (Grčka, Makedonija, Rumunija, Ukrajina, Finska, Danska...). Održava se tokom maja
meseca u trajanju od nedelju dana u organizaciji Udruženja likovnih umetnika "Homolje" Žagubica. Mesto održavanja je na vrelu
Mlave u prostoru restorana "Vrelo".
MANIFESTACIJE:
SMEŠTAJNI KAPACITETI -OBJEKTI
Restoran "Vrelo" Žagubica , ulica vrelska bb
telefon: +381 012 643 139,
Privatan smeštaj tel +381 12 643-657
(Turist.org.opšt.Žag)
Priroda
Na ovoj teritoriji se ne mogu jasno izdvojiti niti razgraničiti regioni koji se karakterišu posebnim biljnim asocijacijama.
Može se izdvojiti travni i šumski pokrivač.
Travni pokrivač – livade i pašnjaci imaju veliku zastupljenost. On je zastupljen od najnižih delova ravni do najviših
delova planinskih venaca.
Močvarnu vegetaciju srecemo pored rečnih tokova. Načješce je čine ševar, trska i barska mlečika.
Dolinske livade – mahom su pretvorene u oranice. Ovde se najčešce javljaju bela detelina, crvena detelina,
uskolisna bokvica i dr.
Šumska vegetacija Homolja zastupljena je sa nekoliko tipova. Na vlažnim terenima može se sresti stabla lužnjaka,
bresta ili jasena. Tu je i bela vrba, crvena vrba, žuta vrba, crna vrba, bela i crna topola, crna jova i dr. Srednje
visine karakterišu hrastove šume. Osim hrasta, tu je i cer, kitnjak, klen, grab, glog i dr. Iznad hrastovih se prostire
pojas bukovih šuma koje zahvataju najvece površine u Homolju.
Homolje se odlikuje posebnim vrstama divljači. Travne površi nastanjuju srne i zečevi čiji je broj
u poslednje vreme poveCan. Velike štete poljoprivredi nanose divlje svinje i jazavci, a živinarstvu na salašima i lisice.
Zastupljene su i životinje: veverica, srna, vuk i fazan..
Trška crkva nalazi se u Žagubičkoj kotlini pored puta, koji od Krepoljina vodi ka Žagubici. Podaci o vremenu
izgradnje ove crkve nisu pouzdani, a veruje se da je gradena u 12. veku. Smatra se da pripada Raškoj školi
i da je najstarija u Homolju. Crkva je dosta jednostavna, jednobrodna gradevina. Ikone u crkvi su u drvenim
ramovima. Procenjuje se da su radene u 17. veku. Umetnički je vredan i kameni portal na ulazu u pripratu
sa reljefima flornih i zoomorfnih motiva, predstavom grifona i drugim klesanim elementima.
Crkva je restaurirana 1985. godine i zaštićena kao spomenik kulture od velikog značaja.
Na lokalitetu crkve postojalo je staro naselje Trg. Dugo je bilo centar Homolja, pa je to arheološki
interesantan lokalitet.Pored Trške crkve najstarija je i najinteresantnija crkva Šupljaja u Ribaru,
na ušcu Osaničke reke, zatim crkva u Žagubici iz 1874. godine. Postoje još parohijske crkve u većini sela.
TRŠKA CRKVA
I u srednjem veku ulaz u Gornjak imao je važan strategijski i kulturni značaj. U vreme cara Dušana ovde je
postojao grad Ždrelo kojim su upravljali vlastelini Rastistolići. Ovde se takode nalazilo sedište mitropolije,
manastir Blagoveštenje i nekoliko manjih
njovekovne crkve Mitropolije, locirane na jednom platou od bigrenih naslaga. Pored nje je manja crkvica iz
istog vremena. Procenjuje se da je Mitropolija imala važnu ulogu u ondašnjoj Srbiji. Pretpostavlja se da je
jedno vreme bila sedište braničevskog vladike, kao i da su ovde "štampane" knjige. U neposrednoj blizini,
iznad samog puta prema Gornjaku nalazi se isposnica Blagoveštenje, sa razvalinama manastira Blagoveštenje
i jedne crkvice koje su se nalazile ispred i na samom otvoru jedne pećine. Ti objekti su konzervirani.
Manastir Gornjak leži na manjem, proširenom platou Mlave u Gornjačkoj klisuri. Prislonjen je uz kamene
litice Ježevca ispod kojih promice brza i bistra Mlava. Na suprotnoj strani reke, takode na terasi izgraden
je motel. Manastir je zadužbina kneza Lazara, a podignut je izmedu 1379. i 1381. godine. Zahvaljujući svom
pogodnom položaju, pošto je bio van glavnih tranzitnih pravaca tog vremena, "nadživeo je Kosovo"
punih sedam decenija. Manastir je po izgradnji znatno oštetio Raič Brankovic čiju je vladavinu Braničevom
preuzeo knez Lazar Hrebeljanovći. A posle konačnog pada srpske države 1459. godine, pod turstkom vlašcu
Gornjak je doživljavao velika razaranja i obnavljanja. Iz sačuvanih spisa vidi se da je 1733. godine imao i svoju
parohiju sa 99 domova. Zna se da je u turskom periodu dva puta razaran i obnavljan. Najtežu sudbinu
Gornjak je doživeo za vreme Drugog svetskog rata kada su ga Nemci spalili. Tada su uništene mnoge
dragocenosti koje je čuvao (povelja kneza Lazara, barjak cara Dušana i drugo). Po oslobodenju o
bnovljen je i dozidan.
Današnji manastir Gornjak malo podseća na staru manastirsku crkvu, osim što leži na starim temeljima.
Ustvari, pravi manastir je izgraden u pećini, iznad današnjeg, koji je kasnije zidan na nižem zaravnjenju.
Ono što predstavlja posebnu vrednost ovog manastira jeste živopisnost unutrašnjih strana zidova sa ramek
delima duborezacke veštine i ikonostasom iz 19. veka.
Manastir Gornjak udaljen je od Petrovca 18 km, a od Krepoljina 7 km. U sklopu ovog vrednog
kulturno-istorijskog spomenika Homolja nalazi se i savremeno ureden konak za smeštaj gostiju,
kao i lepi tereni za kampovanje pored Mlave. Zaštićen je kao spomenik kulture od velikog značaja.
MANASTIR GORNJAK
MANASTIRI
VREMENSKA PROGNOZA
ZA ŽAGUBICU
U NAREDNIH 5 DANA
SVETSKI ČASOVNIK
